КММ рыногу Кыргыз Республикасынын Экономика жана коммерция министрлигине караштуу Монополияга каршы жөнгө салуу кызматы (мындан ары – Кызмат) тарабынан туруктуу байкоо жүргүзүү зонасында турат.

КММ карата баалардын негизсиз жогорулашына жол бербөөгө багытталган иштер системалуу түрдө жүргүзүлүп жатат. Кыргыз Республикасында мунайзаттарга жылдык керектөө 1,4 млн. тоннага жакын. Жеңил мунайзаттар боюнча индикативдик баланс (бензин жана дизель) 2025 – жылга 2024 – жылдагыдай эле деңгээлде – 1,2 млн.тонна (бензин-650,0 миң тонна, дизель отуну-550,0 миң тонна) бекитилген. Бул көлөм Кыргызстандын отун рыногунун керектөөлөрүнө ылайык келет.

КРдин бензинге орточо суткалык керектөөсү 1781 тн, дизель отуну 1507 тн (бардыгы 3288 тн).

Аи-92 маркасындагы бензин, дизель отуну жана суюлтулган көмүрсуутек газы Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2023-жылдын 8-сентябрындагы токтому менен бекитилген социалдык маанилүү товарлардын тизмесине киргизилген.

Азыркы учурда КР товардык рынокторунда үстөмдүк абалды төмөнкү чарбалар ээлейт. сабактар:

– “Мунай Пром” ЖЧК-бензин жана суюлтулган көмүр суутек газы боюнча;

– “Альфа Ойл” ЖЧКсы (Ред Петролеум) – бензин боюнча;

– “Жылуулук – кыргызнефтопродукт” ЖАКу – бензин боюнча.

Алсак, Кыргыз Республикасынын отун рыногунда 5 ири оюнчу иштейт, алар рыноктун керектөөсүнүн 90% га жакынын камсыз кылышат.

2023-жылдын 13-декабрында кызмат менен Кыргызстандын нефтетрейдерлеринин ортосунда (“Мунайай Пром” ЖЧКсы, “Альфа Ойл” ЖЧКсы, “ШНОС” ЖЧКсы, “өнөктөш Нефть” ЖЧКсы, “PН-Кыргызнефтопродукт” ЖАКу ж.б.) ортосунда калк үчүн мунайзаттарды сатуу рыногунда кызматташуу жөнүндө Макулдашууга кол коюлган.

Кызматташтыктын алкагында Кызмат аянтчасында туруктуу негизде жумушчу кеңешмелер өткөрүлүп турат. Макулдашууга ылайык, нефтетрейдерлер тышкы факторлорду жана өзүнүн ички саясатын эске алуу менен калк үчүн мунайзаттардын баасын жана физикалык жеткиликтүүлүгүн камсыз кылууга милдеттүү, ал монополияга каршы мыйзамдардын талаптарына ылайык келүүгө тийиш, мунайзаттардын зарыл запастарын камсыз кылууга жана ички рынокто алардын тартыштыгына жол бербөөгө, ошондой эле жеткирүүчү заводдордун дүң-өткөрүү баалары өзгөргөн учурда кызматка билдирүүгө милдеттүү.

КММга баалардын динамикасын талдоонун жыйынтыгы боюнча нефтетрейдерлерге баалардын негизсиз жогорулашына жол бербөө боюнча тиешелүү сунуштар берилет.

Кызматтын аянтчасында 2025-жылдын 23-апрелинде Кыргыз Республикасынын нефтетрейдерлери менен кеңешме өткөрүлгөн.

Нефтетрейдерлердин маалыматы боюнча, 205-жылдын 3 айынын жыйынтыгы боюнча АИ – 92 боюнча россиялык нефтетрейдерлердин дүң баасы 60 тоннасына 1$ (өсүш 9% түздү), дизель майы боюнча-50$ (7-8%).

Ошондой эле, нефтетрейдерлер Казакстандын аймагы боюнча темир жол тарифтеринин жогорулагандыгын белгилешти, анын жогорулашы 30-40 долларды түздү.

Үстүбүздөгү жылдын 1-майынан тартып Казакстан аркылуу транзитке тарифтин 40-50$ га жогорулашы күтүлгөн, бул сөзсүз түрдө КММнын түпкү наркына таасирин тийгизген.

Баалардын өсүшүнүн негизги себептери:

– Россия мунай менен сатуу баасын жогорулатуу,

– Казакстандын аймагы боюнча темир жол менен ташууларга тарифти жогорулатуу (транзит).

Нефтетрейдерлер май айынын ичинде баалардын өсүшүн камсыз кылышат. Мунайзаттардын запасы 1-1,5 айга жетет.

Ошондой эле КММнын баасына таасир этүүчү маанилүү фактор болуп Россия рублинин курсу, ошондой эле россиялык нефтини кайра иштетүүчү заводдордо (атап айтканда, Борбордук Азия өлкөлөрүнө мунайзат продуктуларын жеткирүүчү Омск заводунда) пландуу оңдоолорду жүргүзүүгө байланыштуу өргүүнүн кыскарышы саналат.

Кеңешменин жыйынтыгы боюнча Кызматтын ыйгарым укуктарынын алкагында КММ жеткирүүчүлөрдүн жана керектөөчүлөрдүн кызыкчылыктарынын балансын камсыз кылуу максатында нефтетрейдерлерге төмөнкүдөй сунуштар берилди:

– КММ жана суюлтулган көмүр суутек газы боюнча баалардын кескин жогорулашына жол бербөө, бааларды этап-этабы менен жогорулатуу;

– кызматтын суроо-талаптарына тезирээк жооп берүү;

– рынокту каныктыруу жана мунайзаттардын тартыштыгын түзүүгө жол бербөө үчүн КММдин зарыл запастарын камсыз кылсын.

Төмөндө май куюучу жайлар боюнча Бишкек шаары боюнча баалар жөнүндө маалымат берилген.

2025-ж.14.05. Бишкек шаарындагы АЗС боюнча КММ баалары: