2023-жылдын 1-жарым жылдыгына карата Кыргыз Республикасынын Экономика жана коммерция министрлигине караштуу Монополияга каршы жөнгө салуу кызматына жүктөлгөн функцияларды жана ыйгарым укуктарды аткаруунун алкагында жетишкендиктери жана ийгиликтери.

«Санарип Кыргызстан 2019-2023» санариптик трансформациялоо концепциясын ишке ашыруу боюнча «жол картасынын» алкагында 2023 жылы Кызмат Түндүк» ведомстволор аралык электрондук өз ара аракеттенүү тутуму аркылуу 4 мамлекеттик орган менен (Юстиция министрлиги, Мамлекеттик салык кызматы, Кыргызпатент, Транспорт министрлиги), ошондой эле кол коюлган кызматташуу боюнча Келишимдердин алкагында 4 мамлекеттик орган (Улутстатком, МТБМК, Бажы кызматы, Ички иштер министрлиги) менен өз ара мамилелерди өнүктүрүү боюнча иш алып барууда.

Кыргыз Республикасынын «Атаандаштык жөнүндө» Мыйзамынын 4-беренесин ишке ашыруунун алкагында Кызмат 2022-жылдын жыйынтыгы боюнча Кыргыз Республикасынын товардык рынокторундагы атаандаштыктын абалы жөнүндө жылдык отчетту даярдап, Кыргыз Республикасынын Экономика жана коммерция министрлиги тарабынан макулдашып, КР Президентинин Администрациясына жөнөтүлгөн жана Кызматтын сайтына чыгарылган.

Кызмат Кыргыз Республикасынын Экономика жана коммерция министрлиги (мындан ары – ЭКМ) менен бирдикте Мыйзамдарды өркүндөтүү максатында төмөнкү иштерди жүргүздү:

• 1.  Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңеши  тарабынан 2023-жылдын 9 – мартында мамлекеттик жөнгө салуунун механизмдерин жана тартибин караган “Баа түзүү жөнүндө” Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын долбоору кабыл алынган. Кыргыз Республикасынын Президенти тарабынан 2023-жылдын 11-апрелинде кол коюлган, 2023-жылдын 18-июлунан тартып күчүнө кирет.

“Баа түзүү жөнүндө” Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын ченемдерин ишке ашыруу максатында Кыргыз Республикасынын төмөнкү ченемдик укуктук актыларынын долбоорлору иштелип чыкты.

Социалдык жактан маанилүү товарларга болгон бааларды мамлекеттик жөнгө салуу жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин токтому:

– Кыргыз Республикасынын ички рыногунда бааларды убактылуу мамлекеттик жөнгө салуу киргизилиши мүмкүн болгон социалдык жактан маанилүү товарлардын тизмеси;

– социалдык жактан маанилүү товарларды мамлекеттик жөнгө салуунун тартиби.

Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин «Кыргыз Республикасынын азык-түлүк рынокторунда социалдык жактан маанилүү товарларды сатуу боюнча соода түйүндөрү менен камсыздоо кызмат көрсөтүүлөрүнө болгон бааларды мамлекеттик жөнгө салуу жөнүндө»

• 2.                  2022-жылдын 21-июнунда Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан кабыл алынган “Жарнама жөнүндө” Кыргыз Республикасынын Мыйзамына өзгөртүүлөрдү киргизүү тууралуу” Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын долбоору Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешине жөнөтүлүп, 2023-жылдын 24-майында үчүнчү окууда кабыл алынды. Кыргыз Республикасынын Президенти 2023-жылдын 3-июлунда кол койгон.

• 3.         Кыргыз Республикасынын “Керектөөчүлөрдүн укуктарын коргоо жөнүндө” Мыйзамына өзгөртүүлөрдү киргизүү тууралуу” Мыйзамдын долбоору 2023-жылдын 24-майында Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңеши тарабынан үчүнчү окууда кабыл алынып, Кыргыз Республикасынын Президенти 2023-жылдын 22-июнунда кол койгон.

Мамлекеттик жөнгө салуу

– Табигый монополия субьектилери

Монополиялык ишмердикке жол бербөө жана чектөө максатында 2017-жылдын 13-февралындагы №6 буйругу менен бекитилген Кыргыз Республикасынын табигый монополия субъекттеринин мамлекеттик реестрин жүргүзүү боюнча иштер жүргүзүлдү, 2023-жылдын 1-июлуна карата чарба жүргүзүүчү субъекттердин жалпы саны 81 бирдикте.

Кыргыз Республикасынын Президентинин 2022-жылдын 21-ноябрындагы № 380 «2023-жылдын 31-декабрына чейин ишкердик субъекттерине текшерүү жүргүзүүгө убактылуу тыюу салуу (мораторий) киргизүү жөнүндө» Жарлыгын аткаруу максатында, ошондой эле Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 30-декабрындагы № 725 токтому менен ишкердик субъекттерине пландуу текшерүүлөр болгон жок.

«Кыргыз Республикасындагы табигый монополиялар жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамына жана Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2013-жылдын 18-февралындагы № 83 токтому менен бекитилген «Мамлекет жѳнгѳ салуучу чарбакер субъекттердин товарларына (жумуштарына, кызмат көрсөтүүлөрүнө) бааларды (тарифтерди) аныктоонун тартиби жөнүндө» жобого ылайык отчеттук  мезгилде төмөнкүдөй иштер аткарылды:

«Кыргыз почтасы» ААК:

Эсептөө материалдарын кароонун жыйынтыгы менен Кызматтын 2023-жылдын 28-мартындагы № 10 буйругу менен «Кыргыз почтасы» ААК тарабынан республиканын чегинде көрсөтүлүүчү почта байланышынын баалары (тарифтери) белгиленген. Тарифтер нарктын негизги статьялары боюнча чыгашалардын өсүшүнө байланыштуу жогорулатуу менен макулдашылган. Белгилей кетсек, тарифтер 2019-жылдан бери кайра карала элек болчу.

Негизсиз чыгымдарды алып салууну эске алуу менен «Кыргыз почтасы» ААК тарабынан сунушталган долбоорлук тарифтеринин деңгээли төмөндөө жагына Кызмат тарабынан кайра каралып чыкты. Долбоордук деңгээлден төмөндөө 15,6%дан 17,02%га чейин өзгөрдү.

Кызматтын аянтчасында, 2023-жылдын 22-мартында тарифтердин долбоорлорун коомдук талкуулоодо болуп өттү.

«Кыргызтелеком» ААК:

Кызматтын аянтчасында, 2023-жылдын 29-июнунда «Кыргызтелеком» ААК тарабынан сунушталган «Телефон үчүн абоненттик төлөм» кызматына тарифтердин долбоорун коомдук талкуулоо болуп өткөн.Тарифтер Кызматтын 2023-жылдын 5-июлундагы №30 буйругу менен бекитилген.

Ошондой эле, аймактык бөлүмдөр тарабынан Бишкек шаарындагы суу менен камсыздоо жана канализацияга тарифтерди белгилөө маселеси боюнча коомдук талкуулар – 1 суб. жана Жалал-Абадда – 3 суб, Ошто – 5 суб, Чүйдө – 6 суб., Нарында – 1 суб. жана Ысык-Көлдө – 2 суб. менен өткөрүлдү. Тарифтер бекитилди.

Мамлекеттик акы төлөнүүчү кызмат көрсөтүүлөр:

Отчеттук мезгилде республика боюнча акы төлөнүүчү кызмат көрсөтүүлөргө 7561 (тариф) макулдашылган.

Текшерүүлөрдү кароонун жыйынтыгы боюнча Кызматтын коллегиясы отчеттук мезгилде монополияга каршы Мыйзамдарды бузуу менен алынган              4 337 399 сом суммасында кирешени республикалык бюджеттин пайдасына өндүрүү жөнүндө чечимдерди кабыл алган.

Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин чечимдерине ылайык 2023-жылдын 1-жарым жылдыгына тарифтик бааларды макулдашуу боюнча төмөнкүдөй иштер аткарылды:

• 1. Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин токтомун аткаруу максатында жашыруун иш кагаздарын жүргүзүүнүн алкагында баалардын абалын талдоонун негизинде Кызматтын чечими менен сатылган ундун баасы Мамлекеттик резервдер фонду тарабынан төмөн карай кайра каралып чыккан. Чечим тууралуу маалымат Мамлекеттик резервдер фондуна жана Кыргыз Республикасынын Президентинин Администрациясына жөнөтүлдү.

• 2. Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2017-жылдын 4-апрелиндеги № 202 токтому менен бекитилген Транспорт каражатын мажбурлап эвакуациялоонун, аны адистештирилген токтотуучу жайга жайгаштыруунун, сактоонун жана дөңгөлөктөргө блокираторлорду же жабдыктардын башка түрлөрүн колдонуунун эрежелеринин 15-пунктуна ылайык, Кыргыз Республикасынын ИИМ ЖКККББ «Техникалык багыттагы борбору» мамлекеттик ишканасы тарабынан мажбурлап эвакуациялоо боюнча кызмат көрсөтүүлөрдүн тарифи 2024-жылдын 2-февралына чейин 1350 сом өлчөмүндө макулдашылды.

• 3. Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 24-августундагы № 473 «Мамлекеттик маанидеги документтерди жана атайын мамлекеттик бланктарды даярдоого байланышкан сатып алууларды жүргүзүү тартибин бекитүү жөнүндө» токтомунун 3-пунктуна ылайык, «Учкун» ААК  тарабынан кайрылуунун жана берилген эсептик материалдардын негизинде мамлекеттик маанидеги документтердин жана атайын мамлекеттик бланктардын баасы макулдашылды:

• 4. Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2023-жылдын 14-мартындагы № 104-р буйругу менен бекитилген 2023-жылы мезгилдүү талаачылык айыл чарба иштерин жүргүзүү боюнча иш-чаралар Планынын 17-пунктуна ылайык, Монополияга каршы жөнгө салуу кызматынын буйругу менен, Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министрлигине караштуу Мамлекеттик материалдык резервдер фонду тарабынан айыл чарба өндүрүүчүлөрүнөн сатылып алынган азык-түлүк буудай данынын сатып алуу баасы 1 килограмм үчүн – 23 сом белгиленди.

• 5. 2023-жылдын 23-майындагы № 269-р буйругун аткаруу үчүн ММРФ тарабынан укук коргоо органдарына, башка бюджеттик уюмдарга, ошондой эле айылдык товар өндүрүүчүлөргө сатуучу дизелдик отундун баасы 330 000 (үч жүз отуз миң) литр өлчөмүндө 65,0 сом/л деңгээлинде МКЖК тарабынан аныкталган (01.06.2023-ж. № 09-1/965).

Көмүрдүн баасын мамлекеттик жөнгө салуу:

Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 2-ноябрындагы «Кыргыз Республикасынын аймагында көмүрдүн баасын убактылуу мамлекеттик жөнгө салууну киргизүү жөнүндө» № 594 токтому 90 күн аралыгында көмүрдүн баасын мамлекеттик жөнгө салуу киргизилген. Көмүрдүн баасын мамлекеттик жөнгө салуу мөөнөтү 2023-жылдын 3-февралында аяктаган.

Жогорудагы белгиленген Токтомду аткаруу максатында Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2009-жылдын 22-апрелиндеги «Социалдык маанидеги товарлардын айрым түрлөрүнө бааларды мамлекеттик жөнгө салуу жөнүндө» №242 токтомуна ылайык Кыргыз Республикасынын Экономика жана коммерция министрлигине караштуу Монополияга каршы кызматынын аймактык түзүмдөрү тарабынан стационардык пункттарда, отун базаларында жана жергиликтүү мамлекеттик администрациялар тарабынан атайын бөлүнгөн жерлерде сатылуучу ата мекендик көмүргө баалардын максималдуу деңгээли облустардын, райондордун, Бишкек жана Ош шаарлары үчүн бөлүнүп (өзүнчө) белгиленген.Кызмат жергиликтүү көмүрдүн максималдуу баасын тоннасына 4000 сомго чейин (Бишкек шаары жана Чүй облусу) жана Кадамжай районунда Сүлүктү көмүрүнүн баасын 8000 сомго чейин белгиледи. Белгилей кетсек, Нарын облусунун Жумгал районунда көмүрдүн баасы тоннасына 2200 сом деп белгиленген. Импорттолуучу көмүрдүн максималдуу баасы тоннасына 5400 сом деп белгиленди.

Бааларды мамлекеттик жөнгө салуу алкагында Кызмат тарабынан аткарылган иштердин жыйынтыгы менен 386 кыдыруулар болуп, көмүр сатуу менен алектенген 1372 субъектилер камтылган, Мыйзам бузууларды алдын алуу боюнча 579 билдирүү жана бузууларды токтотуу боюнча 140 эскертме берилген жана 35 айып пул салынган, эреже бузуулар негизинен көмүрдүн белгиленген баасын  көтөрүүгө байланыштуу болгон.

2023-жылдын 2-кварталында бааларды мамлекеттик жөнгө салуу киргизилген жок.

Кыргыз Республикасынын «Атаандаштык жөнүндө» Мыйзамынын талаптарын сактоо

«Атаандаштык жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын талаптарын бузуу фактылары боюнча отчеттук мезгилде жеке жана юридикалык жактардан 14 арыз (даттануу) каралып, Мыйзам бузууларды жоюу талабы менен 5 жазма эскертүү берилген, 9 зу ыктыярдуу негизде четтетилген.

«Атаандаштык жөнүндө» Мыйзамдын 11-беренесине ылайык кайра уюштурууга макулдук берүү жөнүндө 9 чарбакер субъекттердин кайрылуулары каралды. Документтердин толук берилбегенине байланыштуу 1 арызды кароодон баш тартылды.

Кызматтын 2017-жылдын 13-февралындагы №7 буйругу менен бекитилген Кыргыз Республикасынын товардык рынокторунда үстөмдүк кылуучу позицияны ээлеген чарбакер субъекттердин мамлекеттик реестрин жүргүзүү боюнча иштер да жүргүзүлдү.

2023-жылдын 1-июлуна карата Кыргыз Республикасынын товардык рынокторунда үстөмдүк абалды ээлеген чарбакер субъекттердин мамлекеттик реестрине киргизилген чарбакер субъекттердин жалпы саны 104ти түзөт.

Экономикалык жана статистикалык байкоо жүргүзүү үстөмдүк абалды ээлеген субъекттеринин ишине жүргүзүлөт. Монополияга каршы Мыйзамдардын ченемдерин бузуулар аныкталса, тиешелүү чаралар колдонулат.

Экономикалык жана статистикалык байкоонун алкагында Күйүүчү майлоочу материалдар рыногунда (КММ) төмөнкүдөй иштер аткарылды:

Кыргыз Республикасынын КММ рыногунда республика боюнча май куюучу станциялардын тармагы менен негизинен 5-6 ири компаниялар иштейт. Бул компаниялар рыноктогу суроо-талаптын 90% камсыз кылат.

Калкты, ишканаларды жана стратегиялык объектилерди мунай продуктылары менен камсыз кылуу максатында, бул компаниялар мунай базаларга 1,5—2 айлык запастарды камсыз кылып келүүдө.

            Бирок, абалды турукташтыруу жана чекене бааларды төмөндөтүү боюнча Кызмат тарабынан жүргүзүлүп жаткан иштерге карабастан, 2023-жылга индикативдик баланстын чегинде бөлүнгөн квоталар маселеси тынчсызданууну жаратууда.

Ушуга байланыштуу Кызмат, Кыргыз Республикасынын Экономика жана коммерция министрлигине үстүбүздөгү жылдын индикативдик балансын жогору карай тактоо маселесин кароо сунушун жөнөттү.

Үстүбүздөгү жылдын башынан бери дизелдик отундун баасы да орточо эсеп менен литри 2,5 сомго чейин төмөндөдү. Бирок дизелдик отундун дүң баасы жогору бойдон калууда. Дизелдик отундун май куюучу станциялар аркылуу терс маржа менен сатылат, бул болсо бензин тобунун оң маржасы менен компенсацияланууда.

Керектөөчүлөрдүн укуктарын коргоо чөйрөсүндөгү Мыйзамдардын сакталышына мамлекеттик көзөмөл

Отчеттук мезгилде керектөөчүлөрдүн 255 кайрылуусу/арызы каралып, аларды кароонун жүрүшүндө 211 Мыйзам бузуу аныкталып, 160 ыктыярдуу түрдө четтетилген, 51 жазма эскертүү берилген, анын 41 аткарылган, административдик айып салынган – 10 (төлөндү).

Отчеттук мезгилде арыздарды кароонун жыйынтыгы боюнча керектөөчүлөргө жалпысынан 2 892 618 миң сом кайтарылган.

“Жарнак жөнүндө” Кыргыз Республикасынын Мыйзамын бузууга жол бербөө максатында

Монополияга каршы органдын демилгеси боюнча 92 мониторинг жүргүзүлүп, 10 кайрылуу/арыз каралган. Мониторингдин жана арыздарды кароонун жыйынтыгы менен 68 эскертме берилип, анын 40 аткарылды, 10  эскертме аткарылууда. Айып салуу боюнча 18 токтом чыгарылган (төлөнгөн).

2023-жылдын 1-жарым жылдыгына карата КР «Жарнак жөнүндө» мыйзамынын нормаларын бузгандыгы үчүн 361 000 сом өлчөмүндө административдик айып салынган.

Контролдук иш-чараларды өткөрүүдөн республикалык бюджеттин кирешесине чегерүүлөр боюнча маалымат

Социалдык жактан маанилүү азык-түлүк жана азык-түлүк эмес товарларынын рыногу (СЖМТ)

Монополияга каршы орган тарабынан бааларды турукташтыруу максатында алдын алуу мүнөзүндөгү төмөнкү иш-чаралар туруктуу негизде өткөрүлүүдө:

• – социалдык жактан маанилүү товарлардын бааларына жума сайын мониторинг жүргүзүү.

• – СЖМТ рынокторундагы баа жагдайы боюнча аналитикалык иштер, башка өлкөлөрдүн СЖМТга карата тажрыйбасын изилдөө. СЖМТ боюнча иш ЕЭКтин алкагында да жүргүзүлүүдө.

• – бааларды кармап туруу жана аларды негизсиз жогорулатууга жол бербөө маселелери боюнча СЖМТ өндүрүүчүлөрү (анын ичинде доминант субъекттери)/жеткирүүчүлөрү жана ири соода тармактары менен жумушчу жолугушууларды уюштуруу жана өткөрүү.

• – «жумшак укукту» колдонуу менен иштөө – эскертүү берүү.

Бардыгы болуп отчеттук мезгилде республика боюнча 200 жумалык СЖМТга баа мониторинги жүргүзүлүп, жумалык мониторинг боюнча 25 жыйынтыктоочу маалымат даярдалган, анын жыйынтыгында тиешелүү мамлекеттик органдарга 10 сунуштар киргизилген (сарымсак, КММ, дан жана ун, өсүмдүк майы,сүт, пластик ж.б.).

2023-жылы Кызмат рыноктун бардык катышуучулары (алып келүүчүлөр, өндүрүүчүлөр, соода тармактары жана жеке соода тармактары) менен төмөнкүдөй түрдө СЖМТнын баасын тегиздөө боюнча Келишимдерди түзүү боюнча ишин улантууда:

Кыргыз Республикасынын Экономика жана соода министрлиги, Айыл чарба министрлиги, Монополияга каршы органы жана ун өндүрүү тармагынын ишканаларынын ортосунда рынокту сапаттуу буудай уну жана жеткиликтүү баада мал үчүн тоют менен толтурууга, ошондой эле республиканы ун менен камсыз кылуу боюнча ун чыгаруучу ишканалардын милдеттенмелери, ундун жана нандын баасын тегиздөөгө багытталган кызматташуу жөнүндө Келишимге кол коюлду. Келишим 2023-жылдын 31-декабрына чейин жарактуу.

Ошондой эле, 2022-жылдын 28-декабрында Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан кабыл алынган буудайга жана унга нөлдүк КНСтин мөөнөтүн бир жылга узартты.

Бул Келишимдин аткарылышы боюнча 32 ун комбинатынан отчет берилген. Ошол эле учурда, 2023-жылдын 1-июлуна карата буудайдын сатып алуу баасы 1 кг үчүн 15-16,5 россиялык рублден, 1-сорттогу ундун дүң сатуу баасы 1 кг үчүн 28,15 сомдон сатылууда. 1-сорттогу ундун орточо рыноктук чекене баасы 42,6 сомдон/кг 37,7сомго/кг чейин төмөндөгөн, бул  жыл башына салыштырмалуу 4,9 сомго арзан.

Ошендой эле, Макулдашуу толук көлөмдө аткарылды, бул биринчи сорттогу унга гана эмес, нанга (нан азыктарына) да бааны кармап турууга мүмкүндүк берүүдө.

2023-жылдын 1-февралында «Кайыңды-Кант» ААКсы, «Кошой» ААКсы, «Умай Групп» ЖЧКсы (Народный, Глобус, Достор), «Азия Ретейл» ЖЧКсы (Фрунзе), «Торговый Дом «Яр-Марка» ЖЧКсы, Оптомаркет «Шекер», «Рейтейл Холдинг» ААКсы (Боорсок), «Боорсок Инвест» ЖЧКсы (Алма) жана «К.М.Компания» ЖЧКсынын (КИВИ) ортосунда Кызматташуу келишимине кол коюлган.

Бул Келишимге ылайык, эсептик биллинг системасы бар соода тармактар лоялдуулук картасы аркылуу бир колго күнүнө 1 кг чеги менен 78 сом/кг чекене баада, 1 кг жогору 85 сом/кг баада сатышат. Биллинг системасы жок соода тармактарында кум шекер 85 сом/кг ашпаган баада сатылат.

Отчеттук мезгилде 15 базарларындагы СЖМТ абалына сереп салуулар жүргүзүлдү, ошондой эле республика боюнча 3363 субъектиге түшүндүрүү иштери жүргүзүлдү. Өндүрүүчүлөр, нефтетрейдерлер, соода түйүндөрү, импорттоочулар жана жеткирүүчүлөр менен 61 жумушчу жыйындар өткөрүлдү.

2023-жылдын 10-июлуна карата ЕАЭБге мүчө мамлекеттерде жана чектеш мамлекеттерде СЖМТ үчүн орточо рыноктук чекене баалар (сом менен)

Метрологиялык көзөмөл

Ченөө бирдейлигин камсыз кылуу жаатындагы ченемдик укуктук актылардын талаптарын (метрологиялык көзөмөл), Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик желегин жана Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик гербин даярдоо эрежелерин сактоону контролдоо жана көзөмөлдөө.

2023-жылдын 1-июлуна карата республикалык бюджетке 194000 сом түшүрүлгөн.

Эл аралык кызматташтык

Евразия экономикалык комиссиясы (ЕЭК) менен өз ара аракеттенүүнүн алкагында отчеттук мезгил ичинде ар кандай маселелер боюнча 87 кеңешмелерге (видеоконференцияларга) катышкан.

Отчеттук мезгилде ЕЭК Коллегиясынын 8 отуруму, Евразия экономикалык комиссиясынын Кеңешинин 6 отуруму, Өкмөттөр аралык кеңешменин 1 отуруму боюнча материалдар каралды.

Бул отурумдардын алкагында ЕЭКтин 26 долбоору/маселеси боюнча корутундулар даярдалды.

ЕАЭБ жөнүндө келишимде белгиленген атаандаштыктын жалпы эрежелеринин нормаларын бузуу жөнүндө арыздарды кароонун алкагында комиссиянын отурумдарына Кызматтын эксперттери катышууда, 12 арыз каралууда. Белгилей кетсек, мыйзам бузуулардын көбү адилетсиз атаандаштык маселесине байланыштуу.

Австрия, Индия, Индонезия, Катар, Сингапур, БАЭ, Польша менен кызматташуу жана өз ара аракеттенүү жөнүндө макулдашуулардын долбоорлорунда атаандаштыкты коргоо жана өнүктүрүү маселелерин изилдөө боюнча Өкмөттөр аралык комиссиянын сунуштары каралып, киргизилди.ӨАК га Кызматтын эксперттери катышууда.

Кызматтын эксперттери 2023-жылдын 27-31-мартында Казань шаарында ФМКнын Методикалык борборунда өткөн «Заманбап шарттарда тамак-аш азыктарынын социалдык маанилүү рынокторунда монополияга каршы органдардын иши» деген темада чет өлкөлүк атаандаштык органдарынын эксперттери үчүн стажировкага катышты.

2023-жылдын 8-9-июнунда Санкт-Петербург шаарында (Россия) Монополияга каршы саясат боюнча Мамлекеттер аралык кеңештин 54-отуруму жана КМШга мүчө мамлекеттердин монополияга каршы мыйзамдарын бузууларды биргелешкен иликтөө боюнча штабдын 40-жыйыны болуп өттү ( Штаб).

Бул иш-чараларга КР МЭК алдындагы Монополияга каршы жөнгө салуу кызматынын төрагасы, МСАК мүчөсү жана кызматтын эксперттери, Штабдын жумушчу топторунун мүчөлөрү катышты.

Бул иш-чаралардын алкагында:

Кыргыз Республикасынын Экономика жана коммерциялык министрлигине караштуу Монополияга каршы жөнгө салуу кызматы менен Федералдык Монополияга каршы кызматтын (Россия Федерациясы) ортосунда атаандаштык саясаты жаатында өз ара түшүнүшүү жана кызматташуу жөнүндө меморандумга кол коюлду.

Ошондой эле, кол коюлган Меморандумду ишке ашыруу боюнча Планды кабыл алуу жана атаандаштык саясатын ишке ашыруу жаатында эки ведомствонун эксперттеринин билимин жогорулатууга көмөктөшүүчү биргелешкен иш-чараларды өткөрүү аркылуу ведомстволор ортосундагы кызматташтыкты тереңдетүү боюнча макулдашууларга жетишилди.

Кызматтын төрагасы К.Д.Тайлаковдун Беларусь Республикасынын Монополияга каршы жөнгө салуу жана соода министри А.И.Богданов менен эки тараптуу жолугушуусу болуп өттү, анда Кыргыз Республикасынын Монополияга каршы жөнгө салуу органынын ортосунда атаандаштык саясаты жаатында кызматташуу жөнүндө Меморандум боюнча Беларусь Республикасы менен Кыргыз Республикасынын монополияга каршы органы 2016-жылдын 10-ноябрында кол коюлган. Жолугушууларда өзгөчө көңүл социалдык жактан маанилүү товарларга (СЖМТ) жана аларга бааларды турукташтыруу үчүн колдонулган механизмдерге бурулду. Жолугушуунун жыйынтыгында Меморандумдун алкагында кызматташууну улантуу, ошондой эле СЖМТ жана ченемдик укуктук базаны мамлекеттик жөнгө салуу боюнча тажрыйба алмашуу чечими кабыл алынды.

Көйгөйлөр:

Азыркы учурда Кыргыз Республикасынын мыйзамдарын өркүндөтүүнүн алкагында монополияга каршы жөнгө салуудагы көйгөйлөр чечилүүдө, бирок бул маалымат купуялуу болгондуктан, мамлекеттик органдар жана КР УСК тарабынан чарба жүргүзүүчү субъекттердин контекстинде Кызматка маалымат берүү маселеси чечилбеген бойдон калууда. Бул маалымат товардык рыноктордогу атаандаштык чөйрөнүн абалын талдоо жана кырдаалга баа берүү, монополияга каршы мыйзамдарды бузууга жол бербөө, рыноктордо баалардын жасалма өсүшүнө жол бербөө үчүн зарыл.

Пландар жана перспективалар:

• 1. СЖМТ рыногунда ишти күчөтүү (аналитика, баалардын мониторинги, сунуштарды иштеп чыгуу, мамлекеттик жөнгө салуу маселелери боюнча ченемдик укуктук актыларды өркүндөтүү).

• 2. Монополияга каршы мыйзамдардын ченемдерин, керектөөчүлөрдүн укугун коргоо жана жарнак жөнүндө мыйзамдарды, ошондой эле “Баа түзүү жөнүндө” Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын ченемдерин ишке ашыруу боюнча мыйзамдарды өркүндөтүү.

• 3. “Атаандаштык жөнүндө” Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 4-беренесине ылайык 2023-жылга Кыргыз Республикасынын товардык рынокторундагы атаандаштыктын абалы жөнүндө жылдык отчетту түзүү.

• 4. Табигый монополияларды жөнгө салуу жана үстөмдүк кылуучу субъекттерге мониторинг жүргүзүү, метрологиялык көзөмөл, керектөөчүлөрдүн укуктарын коргоо, жарнакты көзөмөлдөө, мамлекеттик акы төлөнүүчү кызмат көрсөтүүлөргө баалардын (тарифтердин) негизсиз жогорулашына жол бербөө боюнча иштер улантылат жана күчөтүлөт.

• 5. ЕАЭБдин укуктук базасын өркүндөтүүгө катышуу.

• 6. Кыргыз Республикасынын аймагында 2014-жылдын 29-майындагы ЕАЭБ жөнүндө Келишимде белгиленген атаандаштыктын жалпы эрежелеринин сакталышын жана ЕЭК өндүрүшүнө катышуусун контролдоо.